Ginger Jelly

Ik weet niet hoe het jullie vergaan is bij het zien van de uitvoering van jullie eerste Haka, maar ik heb toch wel enigzins een grinnik moeten onderdrukken bij het zien van zoveel theatraal vertoon van een, zoals ik toen dacht, inheems volk in Nieuw Zeeland. Wist ik veel…

Ik ben me pas goed in de Maori gaan verdiepen toen de trip naar Nieuw Zeeland zich aandiende en we ons gingen voorbereiden op deze bijzondere reis.

Stukje geschiedenis.

De Maori, hoewel ooit afkomstig van het eiland Hawaiki in Polynesië, zijn de oorspronkelijke bewoners van Nieuw Zeeland. Zij waren de eersten die het land ontdekten in een van hun reizen in zuidwestelijke richting over de Stille Oceaan op zoek naar voedsel en land. Volgens eigen zeggen arriveerden zij omstreeks 1300 na Christus. Zij noemden het land Aotearoa (Land van de lange witte wolk) omdat zij bij aankomst een stuk land zagen met een lange witte wolk erboven.

 

Ten onrechte wordt vaak gedacht dat de Haka altijd een oorlogsdans is. Naast de oorlogsdans (de Peruperu) bestaan er ook haka’s voor bijvoorbeeld begrafenissen. Haka’s worden bij allerlei gelegenheden uitgevoerd, bijvoorbeeld ter verwelkoming van toeristen, vaak voor de traditionele hangi, de welkomstmaaltijd. Ook bij festiviteiten en sportwedstrijden worden haka’s uitgevoerd. Sommige dansen staan vast, sommige laten enige ruimte voor wat de dansers zelf willen laten zien.

Waarschijnlijk de bekendste haka is de Ka Mate, die al jarenlang door het nationale rugby team van  Nieuw-Zeeland, the All Blacks, vóór het begin van iedere wedstrijd op indrukwekkende wijze wordt uitgevoerd. In 1973 was het voor de “Niet Maori” spelers nog wat onwennig en zag het er wat gekunsteld uit…

Maar dat is tegenwoordig wel anders!

 

Kapa O Pango.

kia whakata hoki au i ahau
hi aue, hi
ko aotearoa e ngunguru nei
au! au! aue ha!
ko Kapa O e ngunguru nei
au! au! aue ha!
i ahaha
ka tu te ihiihi
ka tu te wanawana
ki runga i te rangi e tu iho nei, tu iho nei
ponga ra!
Kapa O Pango!
ponga ra!
Kapa O Pango!
aue hi! 

Bij gelegenheid wordt tegenwoordig ook de controversiële Kapa o Pango of een andere haka opgevoerd. Ook enkele andere internationale teams uit deze regio voeren dit ritueel uit.

Maori met karakteristieke gezichtsuitdrukking tijdens een haka.

Photo National Geagraphic Society

 

Tegenwoordig wordt de Haka in vele geledingen van de Nieuw Zeelandse bevolking uit gevoerd. Een indrukwekkend moment vind ik de video van een Haka die door een hele school werd uitgevoerd ter gelegenheid van  het overlijden van een leraar, Mr. Dawson Tamatea’s In Palmerston North, kippevel!!

 

Be prepared take hold
Reach out
We of Palmerston North Boys’ High School stand steadfast
Within our Domain
Standing firm
Standing proud
Standing with respect
To uphold
To uplift
To uplift
To uphold
The prestige of our school
Our aims are to seek knowledge
And reach our goals and aspirations
Seek the horizon of aspirations
And draw near to it
Those aspirations that are near, take them
And it be known, yes, let it be known
Let your adrenalin abound high above
It is done!!!